Het verhaal van ‘Jezus Messias’

Stripboek ‘Jezus Messias’ is al in 100 talen uitgebracht. De honderdste taal is het Mandarijn Chinees. In India ontstaan huiskerken dankzij het stripboek. Mensen zien voor het eerst de geschiedenis van Jezus voor zich.  Het grijpt ze aan. En dat is precies waar ik van droomde toen ik aan het stripboek begon…

picture%20of%20picture%20books%20and%20atlasWant waar droom je van als je goed kan tekenen en je houdt van Jezus? Dat je met je tekeningen je liefde voor hem met anderen kunt delen. Zo droomde ik van een stripboek over Jezus dat de hele wereld over zou gaan. Op mijn zeventiende begon ik al schetsen te maken. Vijftien jaar later werd het stripalbum ‘Jezus Messias’ voor het eerst gedrukt. Inmiddels zijn er 1,4 miljoen boeken gedrukt en verspreid en meer dan 100 talen beschikbaar in boekvorm en op internet. Mijn vrouw Marian en ik hebben het materiaal gratis ter beschikking gesteld, met de visie dat het door zoveel mogelijk mensen overal in de wereld gelezen zou worden. We zijn er verbaasd over wat dit project op gang heeft gebracht.

Visie
Het begon met een simpele visie. In 1989 richtten Marian en ik stichting Wereldtaal op, met het idee om een stripboek over het leven van Jezus te maken dat over de hele wereld gelezen zou worden. De strip is immers een wereldtaal. Ik stopte met mijn werk in de reclame en journalistiek, om me helemaal te storten op dit werk. Omdat de uitgevers die ik benaderde niet mijn visie deelden, besloot ik op eigen houtje aan de slag te gaan. Ons gezin ging van giften leven.

Ik werkte anderhalf jaar aan het schrijven en tekenen van 64 pagina’s. Mijn tekenstijl vereenvoudigde ik om het stripverhaal zo begrijpelijk mogelijk te maken voor zoveel mogelijk mensen in allerlei culturen. Ik gebruikte bijvoorbeeld een klare lijn, heldere lichaamstaal, geen schaduwen en overbodige details en krachtige kleuren. Voor de inhoud maakte ik een keuze uit de vier evangeliën, om een scherpe spanningsboog te bereiken en de boodschap zo sterk mogelijk over te laten komen. We hadden toen nog geen idee of het boek op de drukpers zou belanden.

JMstripNL1-9-8Hulp
Ik was bijna klaar met mijn tekenwerk toen en oudere dame (geboren in 1899) een gift gaf waarmee we een pilot-editie van het stripboek in het Engels konden drukken. Ik had vooraf mijn platen op haar schoot gelegd om te vertellen waarvoor ze bedoeld waren. ‘Om kinderen die niet goed kunnen lezen over de hele wereld duidelijk te maken wie Jezus is,’ begreep ze.
Ik vond aansluiting bij Oswin Ramaker van Proclama, die werkte met de film ‘Jesus’ en mijn visie omarmde. Hij nam de productie en coördinatie van het boek op zich.

In 1993 verschenen de eerste oplagen in het Engels, Frans, Albanees en Nederlands. De Nederlandse editie werd gelanceerd tijdens de Opwekking Pinksterconferentie, waar in drie dagen tijd 1000 boeken werden verkocht.

Start
images_jm_wycliffe2Er volgde veel media-aandacht. Een gepensioneerde pater hoorde van het stripboekproject toen ik daarover sprak in een televisieprogramma van Andries Knevel. Hij bestelde een scheepscontainer vol boeken in het Swahili voor Oost-Afrika.
Dorcas adopteerde het boek voor verschillende projecten. In Albanië werden helikopters ingezet om ze in afgelegen gebieden te brengen. De hulporganisatie stelde ook een paar honderdduizend boeken beschikbaar aan Russische kerken, samen met speciaal daarvoor geschreven lesmateriaal.

Open Doors realiseerde een Arabische en Farsi versie, het Aramees en enkele Koerdische talen, die in Irak werden gedrukt.
Campus Crusade for Christ zette een actie op touw waarin duizenden stripboeken in de havens van Franse kustplaatsen meegegeven werden aan Noord-Afrikanen die overstaken naar hun thuisland. De koning van Marokko verscheen met het boek op televisie en vertelde dat je zo de geschiedenis van Jezus kan leren kennen.

Uitbreiding
In Nederland volgden diverse herdrukken elkaar op. Ook werd de digitalisering gerealiseerd. De strip verscheen op CD-I en CD-ROM. En ik maakte een werkboek waarin de strippagina’s waren opgenomen, samen met extra informatie en opdrachten, genaamd ‘Jezus Messias Dichtbij’.
In 1996 voerde stichting Agapè een idee uit voor schoolevangelisatie, genaamd ‘Klas 2000’. De visie was simpel. Waar vind je alle kinderen? Op school. Dan moet juist daar het evangelie doorgegeven worden. Allerlei organisaties, kerken en particuliere initiatieven kwamen van de grond. Zowel christelijke als openbare scholen openden hun deuren voor het idee. Uiteindelijk kregen ruim 300.000 basisschoolleerlingen rond Pasen een stripboekje mee, met de aangepaste titel ‘Basic’. Voor de nazorg maakten we de lesbrieven ‘5 Basic stappen’.

Intussen is de strip zelfs in het Limburgs, Zeeuws en Fries uitgebracht. De Limburgse editie werd in de kathedraal van Roermond gelanceerd door bisschop Wiertz. In het boek spreekt Jezus algemeen beschaafd Limburgs, maar Judas Maastrichts. Dat gaf enige commotie in de pers.

foto coversBijbelvertalers
Wycliffe Bijbelvertalers, die al hier en daar met het stripboek werkten, namen in 2006 de verantwoordelijkheid van de internationale producties op zich. Op het hoofdkantoor in Driebergen is Christiaan Nieuwenhuize als coördinator dagelijks bezig met het project. Wycliffe realiseert elk jaar nieuwe vertalingen met behulp van een digitaal vertaalhulpmiddel om de tekst eenvoudig in de balloons te kunnen plaatsen. Daarnaast heeft de organisatie alle taaledities op facebook geplaatst, ook van vertalingen die nog niet in druk zijn verschenen, zoals het Roemeens, Spaans, Portugees, Indonesisch en Mandarijn Chinees.

De vertalers gebruiken het boek voor lees- en schrijfprojecten. Het is voor veel mensen de eerste kennismaking met de Bijbel. Een man in Zuid-Soedan zei: ‘Nu zie ik dat Jezus ook bij ons hoort, want hij spreekt onze taal!’

Uitwerking
Het boek wordt gelezen in diverse islamitische staten en zelfs in de Malediven, een van de meest gesloten landen voor het evangelie.
In Suriname werd het stripboek in alle Surinaamse talen vertaald en met hulp van het Surinaams Bijbelgenootschap uitgedeeld aan alle scholieren in dat land, in de stad, maar ook diep in het oerwoud.
Wycliffe Bijbelvertalers werken aan een fors project in de West-Afrikaanse landen Togo en Benin. Inmiddels zijn daar meer dan 20 vertalingen gerealiseerd. Een van de medewerkers studeerde aan een universiteit in de Verenigde Staten af op het gebruik van het stripboek in West-Afrika. Het effect ervan op de lokale bevolking is verbazingwekkend.

Een vertaalster vertelt: ‘Het stripboek wordt hier in de dorpen gebruikt op de zondagsschool. Het resultaat is goed merkbaar. Kinderen werden er door aangesproken en begonnen zich anders te gedragen. Ze werden gehoorzamer en beloofden niet meer te stelen. Onderwijzers op school merkten het verschil op. De openbare scholen hoorden hier van en ook zij zijn het boek gaan gebruiken, met het zelfde gevolg. Een dorp met voornamelijk moslims, nodigde de dominee uit om onderwijs uit dit boek te komen geven. De oudsten van het dorp vroegen de dominee om zich in hun dorp te vestigen.’

JM 6 kleinVertrouwd met Jezus
Ook in andere Afrikaanse landen en in India zijn projecten van start gegaan. Plaatselijke predikanten zeggen dat de mensen het stripboek als een soort film ervaren. Ze zien de verhalen en raken er vertrouwd mee. Het is een belangrijke brug naar de Bijbel.
Het stipboek werd inmiddels in India in meer dan 20 talen vertaald. In Noord-India veroorzaakt het zoveel belangstelling voor Jezus dat er huiskerken ontstaan. Het boek wordt er verspreid onder de armste van de armen. Een directeur van een zendingsorganisatie vertelt: ‘Schoolkinderen uit de hoogste klassen kregen elk een exemplaar in hun Bengaalse taal. Hun ouders zijn allemaal analfabeet. Ze namen het stripboek mee naar huis en keken thuis steeds naar de plaatjes. Een van de moeders wilde ook graag deze verhalen over Jezus horen. Ze werd enthousiast toen het meisje ze voorlas. Daarna belde ze elf andere vrouwen op uit haar buurt om ook te komen luisteren. Drie maanden lang kwam deze groep bij elkaar en elke middag moest het meisje de verhalen voorlezen. Vandaag is er een kleine huiskerk.’

Sinds 2017 geven we de Nederlandstalige stripboeken zelf uit.Daar hebben we een onderneming voor opgericht, The Grace Factory. Kerken en groepen kunnen grote aantallen voor een gereduceerde prijs kopen. Boven een bepaalde oplage kan in de boeken zelfs een eigen pagina tekst van de kerk verwerkt worden.

Marian en ik zien een droom in vervulling gaan. We zijn enorm dankbaar voor de zegen die God verspreidt. Het is ontroerend om kinderen en volwassenen in zoveel landen met een stripboek in handen te zien. We weten dat Jezus voor hen dichterbij komt en dat is het beste wat we ze kunnen geven.

Willem de Vink

 

Meer over stripboekproject ‘Jezus Messias’

Het stripverhaal in meer dan 90 talen