Paul Gauguin – De gele Christus

 Rust bij Jezus

Paul Gauguin heeft de gekruisigde Christus in het dagelijks leven geplaatst. Zijn gele gestalte harmonieert met zijn omgeving. In een Frans boeren landschap zitten drie vrouwen op de grond rondom zijn aanwezigheid. Ze zijn volledig in rust op het visioen van zijn verschijning geconcentreerd. Het tafereel is geschilderd in rode, oranje en gele tonen en ademt een stralende herfstdag uit. Jezus’ lichaam wordt geaccentueerd met zwarte contouren, waarbinnen in blauw details zijn aangebracht. De vrouwen in klederdracht en de achtergrond doen decoratief aan.

Hoewel de drie vrouwen Jezus geen van allen aankijken, zie je ze sterk op Hem gericht zijn, geknield en met de handen in de schoot. Ze doen denken aan Maria, van wie Jezus zei dat zij het beste deel had gekozen, omdat ze aan Jezus’ voeten was blijven zitten.

De vrouwen hebben met hun passieve houding de rust van Jezus overgenomen. Het is alsof ze met heel hun lichaam luisteren. Wat heeft Hij hun te zeggen? Jezus heeft de strijd gestreden, geroepen ‘Het is volbracht!’ Nu heeft Hij zijn hoofd op zijn schouder te rusten gelegd en zijn Geest gegeven.

Wat zullen de vrouwen van zijn Geest te horen krijgen? Misschien fluistert Hij hun in dat hier en nu voor hen een nieuwe afspraak geldt. Dat tussen God en hun een nieuw verbond tot stand is gebracht. God heeft immers gezegd dat Hij zijn Geest in hun harten zou leggen en in hun gedachten zou schrijven, zodat ze zouden weten wie ze zijn in zijn ogen. Jezus heeft Gods liefde voor hen tot uitdrukking gebracht. Zijn Geest kan die liefde blijven bevestigen, omdat Jezus hun zonden op zich nam, zodat God daar nooit meer aan hoeft te denken. De vrouwen hoeven geen angst meer te hebben, geen moeite te doen om iets goed te maken, geen stress te ervaren omdat ze moeten voldoen. Er is geen veroordeling in Jezus; ze zijn compleet aanvaard zoals ze zijn. De Geest wekt in hen het besef op dat ze kinderen van God zijn en dat ze daarom ‘Abba, Vader!’ mogen zeggen. Het lijkt erop dat ze dat onder het kruis in zich opnemen, dat ze rusten in dat besef.

Hoe kon Paul Gauguin die rust uitbeelden? Hoe kwam hij aan die warmte waarmee hij ons in zijn beeldtaal aanspreekt? Hij schilderde dit doek in Bretagne, een jaar na zijn bezoek aan Vincent van Gogh in Zuid-Frankrijk. Zullen ze daar in het ‘gele huis’ gesproken hebben over Jezus, zijn kruisiging, zijn Geest? Wat Gauguin hier van Jezus had weergegeven was belangrijk voor hem. Niet veel later zou hij het terug laten komen in een zelfportret.

We zien hier een groot levensgeheim. De rust die de vrouwen op dit schilderij uitstralen is het vertrouwen in Gods genade, zijn onverdiende gunst voor hen. Jezus heeft gewerkt – daarin mogen zij rusten. Je zou willen dat Paul Gauguin geweten had wat hij schilderde, en misschien heeft hij het ook wel geweten. Je zou willen dat iedereen die dit schilderij ziet ervan weet.

‘Kom bij Mij,’ zei Jezus, ‘als je moe bent en onder lasten gebukt gaat, en Ik zal je rust geven.’ In de verte zien we een mannetje dat zich juist van die woorden afkeert en over de muur van het veld van genade klimt. Daar buiten staan twee figuren af te wachten.

Paul Gauguin (1848-1904): De gele Christus, 1889, 92,1 x 73 cm, Albright-Knox Gallery, Buffalo, U.S.A.

Lees ook: Matteüs 11:28; Lucas 10:38-42; Johannes 19:30; Hebreeën 10:15-18; Romeinen 8:1; Romeinen 8:15-16; Romeinen 8:31-39.

Willem de Vink