110. Vaders van waarde
Vader, wat ben je van onschatbare waarde in het leven van je kind. Wat jij zegt bepaalt hoe je kind zichzelf ziet. Nu en later. Daarom heb je wijsheid nodig. Die is beschikbaar. Dit artikel reikt je daar iets van aan. De wijsheid die we over vaders zoeken vinden we in de Bijbel. Omdat de Here God daar zichzelf laat zien als de Vader bij uitstek. Ontzag voor deze Vader gaat je helpen om ook zelf een goede vader te zijn. Ik weet er iets van, ik heb zelf een vader gehad en ben ook een vader geworden, zelfs een grootvader.
Hoewel ik zelf vader ben, heb ik lang niet geweten wat een vader was. Ik was een tiener toen mijn ouders uit elkaar gingen. Op dat moment had ik er geen idee van wat dat voor mijzelf betekende. Ik wist niet dat het me veel vragen over vaderschap zou geven. Toen was het: mijn vader het huis uit – eindelijk! Op dat moment gaf het me een gevoel van opluchting, want nu waren we van de spanningen af. Op het laatst had ik in bed naast mijn moeder gelegen als buffer, zo bedreigend was mijn vader voor mijn moeder geworden. Nu konden we rustig aan ons eigen leven beginnen.
Een vader die niks om me geeft?
In de jaren daarna leefde ik met het idee dat mijn vader niks om me gaf. Ik dacht ook dat hij niets voor mij te betekenen had. Als ik hem zo een of twee keer per jaar bezocht, zat ik tegenover een vreemde. Tenminste, dat dacht ik. Maar ik was een deel van hem. Ik leek op mijn vader. De scheiding van mijn ouders was niet mijn scheiding van hem. Wie ik was, werd voor een groot deel bepaald door hem. Dus als ik mezelf wilde aanvaarden, zou ik hem moeten aanvaarden. Ik zou vrede met hem moeten sluiten.
Ik leek op mijn vader – maar dat moest niemand tegen me zeggen. Hij was een grillige man. Driftig vooral. Hij kon om niets zomaar ineens een woedeaanval krijgen. Vaak kwam hij zijn afspraken niet na. We moesten in zijn bijzijn altijd alert zijn. Maar zoals hij was wilde ík niet zijn.
Ik was twaalf toen hij ons gezin verliet, oud genoeg om een complete erfenis aan woorden en beelden van hem bij me te dragen in mijn hart. In mijn hart, ja. Daar diep vanbinnen riepen de beelden en woorden die me aan hem herinnerden ergernis, boosheid en pijn op. Dat zie je terug in de tekeningen die ik in mijn tienerjaren maakte.
Ik sloot me in die tijd vaak op in mijn tekenwerk. Er zat nogal wat wrok en duisternis in die platen. Maar Jezus was daar ook. Hij was altijd bij mij. Ik wist dat. Zijn aanwezigheid was voor mij een bron van liefde en rust.
Wat ik niet wist, was dat Jezus mijn ervaringen aan het omvormen was. Hij herschreef de beelden in mijn hart. Hij kwam er met Zijn genade bij. Ik zou leren wat een vader was.
Ik werd zelf vader
Toen ik zelf een zoon kreeg, werd ik me ervan bewust hoe kostbaar een vader-zoon relatie is. Daarmee kantelde het beeld dat ik van mijn vader had. Ik zou mijn wrok moeten loslaten en hem moeten vergeven. Dus zocht ik een goede gelegenheid om hem dat te vertellen. Die dacht ik gevonden te hebben toen ik op zijn volkstuin een kruiwagen kwam lenen. Hij beklaagde zich weer eens over zijn verleden, waarop ik zei: ‘Pa, ik heb je het allemaal vergeven.’ Maar mijn vader reageerde bits: ‘Christenen kunnen niet vergeven.’
Ik was verdrietig dat ik geen weerklank bij hem vond, maar toch was ik ook opgelucht. Ik had de kans gegrepen om me te uiten en mijn hart aan hem te tonen.
Dat korte gesprek was een belangrijke les in genade voor me. Die kan blijkbaar van één kant komen, zonder dat de ander er direct wat mee doet. Vergeving leidt niet perse tot verzoening. Zelf was ik aan het veranderen. Genade won het van wrok. Ik had mijn vader vergeven en kon me daarom verzoenen met mezelf. Geleidelijk aan zag ik ook mijn vader veranderen. Ik merkte dat ook hij steeds meer genade in zijn houding naar mensen toeliet en ook naar mij. Hij werd milder.
Op zijn sterfbed heeft hij op mij gewacht. Ook al hadden we in het verleden veel vervelende dingen meegemaakt, we konden in vrede afscheid van elkaar nemen. Genade was sterker dan alle verwarring, weerstand en bitterheid.
Ik kreeg een ander vaderbeeld
Mijn verleden is niet veranderd. Maar mijn kijk op het verleden wel. De boosheid en pijn heeft Jezus in de loop van de jaren weggenomen. Dat begon toen ik mijn vader vergaf. Ik ben van hem gaan houden. In gedachten heb ik hem vaak omhelsd.
Ook mijn kijk op mezelf is veranderd. Ik ben van mezelf gaan houden. Ik lijk op mijn vader, en dat is eigenlijk heel mooi, als God de eigenschappen die ik van mijn vader geërfd heb omvormt en ten goede keert. En dat deed Hij. Hij heeft mijn drift bijvoorbeeld veranderd in geestdrift. Mijn gedram in vastberadenheid. En mijn zelfzuchtige uitlatingen in creatieve vrijgevigheid.
Ook mijn kijk op vaderschap is veranderd. Ik weet dat je een vader niet weg kunt denken uit je bestaan. Vaderschap is diep verankerd in ons mens-zijn. We zijn er allemaal afhankelijk van. Hoewel iedereen een vader heeft en vaderschap een universeel gegeven is, wordt om ons heen het beeld van gezond vaderschap voortdurend ondermijnd. Denk aan de enorme aantallen echtscheidingen en de genderverwarring die de tijdgeest ons opdringt. God stelt daar zijn Vaderschap tegenover. Hij is de bron van elk Vaderschap, zegt de Bijbel. Wat halen we zelf uit die bron om een goede vader te kunnen zijn?
Er is een overtuiging bij mij ontstaan. Is je hart genezen, dan kun je het leven aan. Ook het leven dat je tot vader maakt. De Here God schenkt je een nieuw hart om het leven te leven dat Hij je gunt. Maar omdat God zo barmhartig is, omdat de liefde die hij voor ons heeft opgevat zo groot is, heeft hij ons, die dood waren door onze zonden, samen met Christus levend gemaakt. Ook u bent door zijn genade gered (Efeziërs 2:4-6). Hij wil dat je een zegen zult zijn voor jezelf en voor je gezin. Hoe? Door te worden wie Hij in je ziet. Want hij heeft ons gemaakt tot wie we nu zijn: in Christus Jezus geschapen om de weg te gaan van de goede daden die God mogelijk heeft gemaakt (Efeziërs 2:10).
Tot mijn eigen verbazing ziet hij een vader in me. Wat een eer dat ik zijn kinderen onder mijn hoede heb mogen nemen en mocht leiden naar zelfstandigheid. En wat een plezier dat zij ook weer kinderen hebben gekregen waar ik van mag mee genieten.
Ik ben dankbaar dat ik de kans kreeg om te ontdekken wat dat is, vaderschap. Ik ben het geworden met mijn eigen tekorten, maar wel met God als Vader. Daarom buig ik mijn knieën voor de Vader, die de vader is van elke gemeenschap in de hemelsferen en op aarde (Efeziërs 3:13).
God de Vader als voorbeeld
Want God is dé Vader.1 Hij is de God van het gezin. Hij is dat omdat Hij kinderen wil, veel kinderen.2 Daarom noemen we Hem ‘Onze Vader’.3 Jezus geeft als Zoon van God daar uitdrukking aan.4 Jezus is zo verweven met God de Vader dat Hij in de profetie naast Wonderbare Raadsman, Vredevorst en Sterke God ook Eeuwige Vader wordt genoemd.5
Vaderschap is het hart van Gods wezen.6 En omdat God zijn hart met ons verbindt, mogen wij vaders zijn naar Gods hart.
Hoe is zo’n vader?
1. Zo’n vader kent God
Een vader naar Gods hart is volgens de Bijbel iemand die God kent zoals Hij er vanaf het begin is. Als Vader. Ik schrijf u vaders, omdat u Hem kent, Die er vanaf het begin is (1 Johannes 2:13). Je weet hoe geliefd je bent door je hemelse, eeuwige Vader. Daar ben je vol van. Daarom kun je echt en kwetsbaar zijn en van die liefde doorgeven.
Een vader kent zichzelf in het licht van hoe God hem ziet. Hij is niet overgevoelig voor wat anderen van hem denken, omdat hij vrede heeft met zichzelf. Hij heeft zijn verleden verwerkt en rust gevonden in zijn identiteit in Jezus. Hij is net zo’n kind van God als Jezus. Hij heeft zekerheid over zichzelf gevonden toen hij zich verbond met God als Vader. Hij is geworteld in wat Hij over hem zegt.
2. Zo’n vader is dienstbaar
Een goede vader dient zijn gezin. Hij is geduldig en zachtmoedig voor zijn kinderen, omdat hij beseft hoe hij zelf als kind is geweest. Hij is vol genade. Hij kent zichzelf en weet hoeveel genade hij zelf telkens weer nodig heeft. Omdat een vader min of meer klaar is met zichzelf, kan hij zich gemakkelijk aan zijn vrouw en kinderen geven. Hij kan in alle nederigheid en met vertrouwen zijn gezin dienen. Hij zoekt het beste voor hen, net als Jezus. Want ook de Mensenzoon is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen (Marcus 10:45). Hij hoeft niets waar te maken. Hij heeft niets te verliezen. Hij weet wie hem geroepen heeft, waar hij vandaan komt en waar hij naartoe wil. En omdat hij zichzelf kan leiden, kan hij zijn gezin leiden.
3. Zo’n vader is onbezorgd aanwezig
Als vaders God kennen, hoe is God dan als Vader? En hoe is de vader dat in zijn gezin? God heeft volgens de Bijbel als Vader een naam: JHWH, wat betekent ‘Ik zal er zijn!’ (Exodus 3:13-15). Daarom zal een vader met aandacht aanwezig zijn in zijn gezin. Hij is bij iedereen betrokken en vol compassie. Hij is zichtbaar en aanspreekbaar. Hij verstopt zich niet en speelt geen rol, maar is integer zichzelf. Hij is er. En als hij zich afzondert is dat om te bidden voor zijn gezin.
Een vader is aanwezig in het gezin, maar zonder dat hij zich laat meeslepen in conflicten. Hij is er helemaal, maar staat buiten mogelijke partijen.
Een vader naar Gods hart weet op Wie hij mag vertrouwen. Hij kent de Vader. Daarom is hij onbezorgd aanwezig. Dat schept in huis een sfeer van veiligheid, ontspanning en plezier.
Een vader creëert met zijn onbezorgde aanwezigheid een vanzelfsprekende eenheid in het gezin. Iedereen is verbonden met elkaar, iedereen heeft zorg voor elkaar, iedereen wordt gezien en hoort erbij. En iedereen vult elkaar aan. Moeder en kind voelen zich verzorgd, geliefd en veilig. In die atmosfeer van vrede kunnen de kinderen zich vrij ontwikkelen.
4. Zo’n vader geeft zijn kinderen identiteit
Moeders vormen het karakter van het kind, zorgen, troosten, geven liefde en inspireren, zoals de heilige Geest dat doet. De vrucht is liefde, geduld, trouw, goedheid, zachtmoedigheid, zelfbeheersing.
Vaders vormen het hart van het kind, bevestigen, bemoedigen, beschermen, geven liefde en versterken, zoals de Vader en de Zoon dat doen. Ze geven hun kinderen identiteit. De vrucht is geloof, rust, zekerheid, kracht.
Een wijze vader ziet het potentieel van zijn kind en zal proberen dat naar boven te halen en ruimte voor hem of haar te scheppen om daarmee voor de dag te komen.
Met de hulp van de vader die Gods Vaderhart uitdraagt raakt het kind ervan doordrongen dat het een geliefd kind van God is. Het weet wie het is, waar het vandaan komt en naartoe gaat. Het kan vanuit het hart zeggen: ‘Abba, Vader!’ (Galaten 4:6). Als het kind het huis verlaten, heeft het zijn bestaan verankerd in Gods grote gezin.
5. Zo’n vader geeft bescherming
Een vader naar Gods hart beschermt zijn kinderen. Hij ziet toe op hun welzijn, door de gezinsstructuur te bewaren. Een vader is de spil en het ijkpunt van zijn gezin. Omdat hij relaxed en ongedwongen zijn rol inneemt, zal de rest van het gezin zich gemakkelijk in zijn of haar eigen rol schikken.
Een vader die vol is van Jezus zal zijn kinderen beschermen en liefhebben zoals Jezus. Hij had de mensen die hem in de wereld toebehoorden lief, en zijn liefde voor hen zou tot het uiterste gaan (Johannes 13:1b). Die liefde is sterker dan zijn liefde voor hobbies, werk of kerk. Dat komt tot uitdrukking in zijn prioriteiten, tijdbesteding, aandacht.
Een wijze vader moet soms ook streng zijn. Hij heeft geduld met zijn kinderen, maar hij wil wel beschermen en groei in hun ontwikkeling zien. Soms moet hij optreden, om het kind te waarschuwen of te corrigeren. Maar ook bij een terechtwijzing blijft hij zijn kind bevestigen en liefde uitspreken. Vaders, vit niet op uw kinderen, want dat maakt ze moedeloos (Kolossenzen 3:21). Vaders, maak uw kinderen niet verbitterd, maar vorm en vermaan hen bij het opvoeden zoals de Heer dat wil (Efeziërs 6:4).
6. Zo’n vader houdt van zijn vrouw
Een vader naar Gods hart leeft in een goede, liefdevolle verstandhouding met zijn vrouw. De vader weet dat zijn vrouw vooral liefde nodig heeft. Hij geeft haar dat door zorgzaam te zijn, begrip te tonen, bevestiging te geven en zichzelf aan haar over te geven, zoals Jezus aan de gemeente. Mannen, heb uw vrouw lief, zoals Christus de kerk heeft liefgehad en zich voor haar heeft prijsgegeven (Efeziërs 5:25). De kinderen zien hoe vader met moeder omgaat en zullen daar geloof uit putten om later zelf ook zo’n relatie te krijgen.
7. Zo’n vader eert zijn vader en moeder
Hoe staat de vader tegenover zijn eigen vader? De verbinding van generaties heeft direct invloed op zijn kinderen. Kinderen leren van hun ouders wat liefde, eer en respect is door wat ze zien in de omgang tussen hun ouders en grootouders. De vader die zijn vader en moeder eert is daarmee een voorbeeld van eer en respect dat hij ook weer van zijn kinderen terug zal krijgen. ‘Want God heeft gezegd: “Toon eerbied voor uw vader en moeder”’ (Matteüs 15:4). Er is een belofte aan deze opdracht verbonden: ‘Dan wordt u gezegend met een lang leven’ (Exodus 20:12). Daarvoor moet alle bitterheid naar de eigen ouders eruit. Goede vaders hebben een geheeld hart. Hij zal het hart van de vaders tot de kinderen terugbrengen, en het hart van de kinderen tot hun vaders (Maleachi 4:6 HSV, 3:24 in de NBV). De vader heeft zich positief en ontspannen losgemaakt van zijn ouders, zodat hij een zelfstandige en gerespecteerde volwassene kon worden en een eenheid met zijn vrouw. ‘Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zich hechten aan zijn vrouw, en die twee zullen één worden’ (Matteüs 19:5).
8. Zo’n vader is vol van wijsheid
Wijsheid begint met ontzag voor God, lezen we in de Bijbel. Het begin van wijsheid is ontzag voor de HEER (Psalm 111:10). Ontzag voor God betekent dat je Hem zijn werk in je leven wil laten doen. Wijze vaders hebben hun hart laten helen door God de Vader, zodat ze zelf een vader kunnen zijn. God wil met zo’n vader intiem zijn, waardoor Hij zijn Vaderhart aan hem door kan geven. Dat hart is vol van goedheid en genade. Genade zegt dat we goed zijn in Gods ogen voor al zijn zegeningen, zodat we dit leven met al zijn uitdagingen aan kunnen. Sterker nog, zodat we van die zegen ook mogen doorgeven. Als de vader daarvan doordrongen is, zal hij dat ook weer overdragen op zijn kinderen. Zo’n vader is vol wijsheid – en daarmee is hij een vreugde voor zijn eigen vader en voor de God van generaties. Wie wijsheid liefheeft, geeft zijn vader vreugde (Spreuken 29:3).
Ik kan het niet genoeg benadrukken:
- Een wijze vader stroomt over van Gods goedheid en genade.
- Een wijze vader is erop uit om zijn kinderen te bevestigen: Hij ziet het goede in zijn kind en toont dat aan hem of haar.
- Een wijze vader is vol van lankmoedigheid: hij verwacht het goede in zijn kind op de lange duur.
- Een wijze vader is ontvankelijk: hij is dankbaar voor elke blijk van goedheid en liefde die het kind hem schenkt.
- Een wijze vader is ook zorgeloos en onbevangen: hij blijft zijn kinderen liefde geven, zelfs als dat pijn en lijden met zich meebrengt wanneer een antwoord op zijn liefde uitblijft.
- Een wijze vader is waakzaam: hij komt in het geweer tegen elk oordeel en elke afwijzing die zijn kind bedreigt.
- Een wijze vader weet dat hij niet perfect is en fouten zal maken. Maar dat maakt hem niet boos, bitter of onzeker, omdat hij weet dat Gods genade hem altijd de ruimte geeft om het goed te maken en opnieuw te begin
- Een wijze vader draagt Gods genade over. Gods onverdiende gunst, waarmee God als hemelse Vader niet alleen onze zonden vergeeft, maar ons ook bevestigt, herstelt en tot bloei brengt. Daarmee is een wijze vader een vader naar Gods hart.
1 Deuteronomium 32:6, Jesaja 64:7, Matteüs 5:45; 2 Genesis 2:26-28; 3 Matteüs 6:9; 4 Matteüs 11:27, Johannes 1:18, 8:19; 5 Jesaja 9:5, Johannes 10:30; 6 Efeziërs 3:15.
Bestel het cadeauboekje Vaders vol wijsheid.
Willem de Vink
(Beeld: Willem en Ivo door Marian de Vink, 2022.)
