Willem en Marian de Vink – Jezus op de koude steen
Je ziet hier Jezus op de koude steen. Het is een schilderij uit de serie kruiswegstaties City Jesus waar mijn vrouw Marian en ik samen aan werken. Jezus wacht na zijn geseling en bespotting op zijn executie. Hij heeft een doornenkroon op zijn hoofd gedrukt gekregen. Zijn lichaam is gehavend, zijn blik naar binnen gekeerd.
Moe, doodmoe is Hij van alles wat Hij heeft doorstaan. Het ongeloof van mensen, hun oordeelzucht en woede, het verraad van zijn vrienden. Maar de grootste beproeving moet nog komen: Hij zal afgesneden worden van zijn hemelse Vader. In het evangelie van Lucas kun je lezen dat Hij doodsangsten uitstaat. Toch is Hij vastbesloten om vol te houden. ‘Zijn liefde voor de mensen die Hij liefhad zou tot het uiterste gaan,’ schrijft Johannes.
We hebben Jezus uitgebeeld in Rotterdam op de trap die de Maaskade met de Van der Takstraat verbindt. Tot 1981 lag hier de oude Willemsbrug die Rotterdam-Noord met het Noordereiland en Rotterdam-Zuid verbond. Op 14 mei 1940 stak om 12.20 uur een Nederlandse militair met een witte vlag de brug over. De legers van Hitler waren opgerukt tot aan de Oude Maas. De sergeant-majoor moest aan de Duitse troepen die zich op het eiland hadden verschanst laten weten dat Nederland zich overgaf. Tevergeefs: de Duitse gevechtsvliegtuigen waren al onderweg om de stad te bombarderen.
Met City Jesus willen we de lijdensweg van Jezus verplaatsen naar het hier en nu, om het dichterbij mensen te brengen. De voorstelling Christus op de koude steen stamt uit de Nederlandse Middeleeuwen.* Ik heb er lang op zitten broeden hoe we dit thema in onze tijd en omgeving konden plaatsen. De inspiratie vonden we dicht bij huis. Telkens als ik een rondje Noordereiland liep (onze woonplek) bleef ik staan bij de trap om het voor me te zien. Toen ben ik gaan schetsen, eerst op papier, daarna op doek.
Marian dacht mee en leefde zich in. Zij nam het doek van mij over en ging schilderen. Bracht verf aan, laag over laag. Subtiele kleurnuances, om de sfeer te versterken. Prikkelende details. Houding van Jezus. Glans op zijn huid. Zijn verstilde gezichtsuitdrukking. Een eigentijdse situatie, geschilderd in de techniek van de oude meesters, om de tijdloze zeggingskracht te vergroten. Zodat wie er straks voor staat een blijvende indruk meekrijgt van deze weerloze Jezus.
Dit schilderij toont Jezus’ grondhouding tijdens zijn lijdensweg, die in het Hebreeuws wordt uitgedrukt met hineni: ‘Hier ben ik.’** Jezus is beschikbaar. Hij geeft zich over aan de wil van de Vader. Ook nu, juist nu, is Hij afgestemd op zijn Vader. Zo bewaakt Hij zijn hart. Middenin een gruwelijk lijden geeft Hij zich over aan een innerlijke rust.
Je ziet Jezus op een cruciaal moment. Hij zal al het kwaad op zich nemen en de machten die dood en verderf zaaien verbreken en overwinnen. Zijn deemoed wordt zijn glorie.
Wat betekent dat voor ons? Oorlog, verwoesting en uitdrijving zijn nog steeds aan de orde van de dag. Sommigen zeggen erger dan ooit. Hoe staan we daarin? Weten we de tijdgeest te weerstaan en onze rust te bewaren? Waar halen we onze vrede vandaan?
Tijdens de reflectie op dit schilderij mogen wij ons hart openen en dezelfde rust ontvangen.
*Een kalkstenen beeld Christus op de koude steen uit de vijftiende eeuw staat opgesteld in het Catharijne Convent in Utrecht.
**Abraham zei hineni toen God hem riep, net als Mozes, Samuël en Jesaja (Genesis 22:1; Exodus 3:4); 1 Samuël 3:10; Jesaja 6:8). Leonard Cohen gebruikt hineni in zijn song You want it darker.
Marian (1960) en Willem (1957) de Vink: Jezus op de koude steen, 2025, olieverf op linnen, 120×180 cm, privébezit.
Doorlezen: Lucas 22:44; Johannes 13:1; Psalm 40:8; Hebreeën 10:7; Jesaja 58:9; Hebreeën 12:2; Jesaja 53:10; Spreuken 4:23.
Willem de Vink
